Keskin metal parçalar, cam levhalar, sac kenarları ve çeşitli kesici malzemelerle çalışırken ellerin korunması iş güvenliği açısından önemlidir. Bu tür işlerde kullanılan kesilmeye dayanıklı eldivenler, farklı malzemelerden ve farklı koruma seviyelerinde üretilir. Ancak bütün kesilmeye dayanıklı eldivenler aynı tehlikelere karşı aynı performansı göstermez.
Koruyucu eldivenlerin mekanik dayanımını değerlendirmek için kullanılan temel standartlardan biri EN 388 standardıdır. Bu standart; aşınma, kesilme, yırtılma, delinme ve belirli durumlarda darbe performansının test edilmesini sağlar.
Özellikle EN 388 kapsamında kullanılan A, B, C, D, E ve F kesilme seviyeleri, eldivenlerin standartlaştırılmış laboratuvar koşullarında kesilmeye karşı gösterdiği direnci sınıflandırır.
Ancak yüksek kesilme seviyesine sahip bir eldivenin her türlü kesici alete veya çalışma ortamına karşı yeterli koruma sağladığı düşünülmemelidir.
Doğru seçim için kesilme seviyesi, çalışma sırasında karşılaşılabilecek riskler, eldivenin malzemesi, kavrama özellikleri, bedeni ve diğer koruma gereklilikleri birlikte değerlendirilmelidir.
Bu rehberde EN 388 standardını, kesilme seviyelerinin anlamlarını, Coupe ve TDM testlerinin farklarını, eldiven üzerindeki koruma kodlarının nasıl okunacağını ve kullanım alanına göre doğru eldivenin nasıl seçileceğini ayrıntılı olarak inceleyeceğiz.
Kesilmeye dayanıklı eldiven, keskin kenarlı nesnelerle temas sırasında oluşabilecek kesilme risklerine karşı belirli düzeyde koruma sağlamak amacıyla tasarlanmış iş eldivenidir.
Bu ürünler özellikle metal işleme, cam üretimi, montaj, otomotiv, depolama ve farklı endüstriyel çalışma alanlarında kullanılmak üzere üretilebilir.
Kesilmeye dayanıklı eldivenlerde klasik tekstil liflerinin yanında yüksek performanslı polietilen (HPPE), aramid lifler ve başka teknik malzemeler kullanılabilir.
Bazı modellerde kesilme direncini artırmak amacıyla farklı lifler bir araya getirilir. Ayrıca eldivenlerin avuç içi ve parmak bölümlerine poliüretan, nitril veya lateks kaplama uygulanabilir.
Ancak bu malzemelerin kullanılması, eldivenin belirli bir kesilme seviyesine sahip olduğunu tek başına kanıtlamaz.
Kesilme koruması, ürünün ilgili standart kapsamında test edilmiş performansına göre değerlendirilmelidir.
Günlük kullanımda “kesilmez eldiven” ifadesi yaygındır. Ancak teknik açıdan daha doğru ifade “kesilmeye dayanıklı eldiven”dir.
Çünkü hiçbir koruyucu eldivenin bütün kesici aletlere, bütün kuvvetlere ve bütün çalışma koşullarına karşı mutlak koruma sağlayacağı varsayılamaz.
Örneğin bir eldiven, laboratuvarda belirli bir kesici bıçağa karşı yüksek direnç gösterebilir. Ancak farklı keskinlikte bir alet, farklı temas açısı veya daha yüksek kuvvet altında aynı korumayı sağlamayabilir.
Bu nedenle ürünün “kesilmez” olarak tanıtılması yerine, hangi standart kapsamında hangi performans sınıfını karşıladığının belirtilmesi daha doğru bir yaklaşımdır.
EN 388, mekanik risklere karşı koruyucu eldivenlerin performansını değerlendiren Avrupa standardıdır.
Yaygın kullanılan EN 388:2016+A1:2018 sürümü, mekanik tehlikeleri farklı test yöntemleriyle ele alır.
Standart kapsamında değerlendirilen başlıca özellikler şunlardır:
Aşınma direnci
Coupe yöntemiyle kesilme direnci
Yırtılma direnci
Delinme direnci
ISO 13997 yöntemiyle kesilme direnci
Uygulanabildiğinde darbe koruması
Bu testler birbirinden farklı özellikleri ölçer.
Örneğin bir eldiven yüksek aşınma direncine sahip olabilir ancak kesilme direnci daha düşük bir seviyede bulunabilir.
Benzer şekilde kesilme direnci yüksek olan bir eldiven, sivri nesnelerin batmasına karşı aynı derecede koruma sağlamayabilir.
EN 388'in önemli avantajı, eldivenin bütün mekanik özelliklerini tek bir genel puana indirgemek yerine farklı test sonuçlarını ayrı ayrı göstermesidir.
Bir eldivenin üzerinde EN 388 işaretinin bulunması, ürünün belirli mekanik risklere ilişkin performans bilgilerini değerlendirmeye yardımcı olur.
Ancak yalnızca EN 388 yazısına bakmak yeterli değildir.
Ürünün yanında belirtilen rakam ve harflerin hangi test sonuçlarını temsil ettiği anlaşılmalıdır.
Örneğin iki eldiven de EN 388 standardına göre değerlendirilmiş olabilir. Fakat aşınma, kesilme, yırtılma ve delinme seviyeleri birbirinden farklı olabilir.
Bu nedenle doğru ürün seçiminde standart numarasıyla birlikte performans kodu da kontrol edilmelidir.
EN 388 standardında mekanik risk piktogramıyla birlikte rakam ve harflerden oluşan performans kodları kullanılır.
Örnek olarak şu kodu ele alalım:
EN 388: 4X43D
Bu gösterimde her karakter farklı bir test sonucunu belirtir.
Sıra | Değerlendirilen özellik | Gösterim |
|---|---|---|
1 | Aşınma direnci | 0–4 |
2 | Coupe kesilme direnci | 0–5 veya X |
3 | Yırtılma direnci | 0–4 |
4 | Delinme direnci | 0–4 |
5 | ISO 13997 kesilme direnci | A–F veya X |
6 | Darbe koruması | Uygunsa P |
Altıncı karakter, darbe koruması için ilgili gerekliliklerin karşılandığı ürünlerde kullanılır.
Her eldivende altıncı karakter bulunması zorunlu değildir.
Örnek kodumuzu ayrı ayrı inceleyelim.
4 — Aşınma direnci: Eldivenin aşınma testinde seviye 4 performansını karşıladığını gösterir.
X — Coupe kesilme testi: İlgili testin yapılmadığını veya kullanılabilir bir performans sınıfının verilemediğini ifade eder.
4 — Yırtılma direnci: Eldivenin yırtılma testinde seviye 4 performansını karşıladığını belirtir.
3 — Delinme direnci: Standartlaştırılmış delinme testinde seviye 3 performansını gösterir.
D — ISO 13997 kesilme direnci: Eldivenin TDM testinde D sınıfı kesilme direncine sahip olduğunu belirtir.
Bu kodun sonundaki D harfi, eldivenin bütün kesici tehlikelere karşı yeterli olduğu anlamına gelmez. Yalnızca ilgili testte ölçülen performans sınıfını gösterir.
EN 388 işaretlerini okurken 0 ve X ifadeleri birbirine karıştırılmamalıdır.
0: İlgili testte birinci performans seviyesinin gereklilikleri karşılanamamıştır.
X: İlgili test yapılmamış veya geçerli bir sınıflandırma sonucu sunulamamıştır.
Dolayısıyla X işareti doğrudan sıfır koruma anlamına gelmez.
Örneğin bazı yüksek kesilme dirençli eldivenlerde Coupe testinin kullanılan bıçağı köreltmesi nedeniyle bu testten geçerli bir sınıflandırma elde edilemeyebilir.
Bu durumda ISO 13997 yöntemiyle belirlenen kesilme performansı önem kazanır.
P harfi, ilgili darbe koruması testinin gerekliliklerinin karşılandığını belirtir.
Bu test, EN 13594'te tanımlanan ilgili darbe değerlendirme yöntemiyle bağlantılıdır.
Örneğin 4X43DP biçimindeki gösterimde son karakter darbe korumasına ilişkin olumlu test sonucunu ifade eder.
Ancak P harfinin bulunması eldivenin bütün darbelere karşı koruma sağladığını göstermez.
Darbe korumasının hangi bölgeler için test edildiği, üretici belgelerinden doğrulanmalıdır.
Aşınma direnci, eldiven malzemesinin tekrarlanan sürtünme ve aşındırıcı etkiler karşısındaki performansını ifade eder.
Özellikle metal parça taşıma, malzeme elleçleme ve belirli üretim işlemlerinde aşınma önemli bir kullanım özelliği olabilir.
EN 388 kapsamındaki aşınma testi, standartlaştırılmış koşullarda malzemenin aşınmaya karşı dayanımını değerlendirir.
Aşınma seviyesi | Asgari test çevrimi |
|---|---|
1 | 100 |
2 | 500 |
3 | 2.000 |
4 | 8.000 |
Bu değerler laboratuvar testindeki performans eşikleridir.
Örneğin seviye 4 aşınma direncine sahip bir eldivenin, gerçek çalışma ortamında 8.000 hareket boyunca kesinlikle zarar görmeyeceği düşünülmemelidir.
Gerçek kullanımda temas edilen yüzeyin yapısı, basınç, sürtünme ve çalışma koşulları farklı olabilir.
Ayrıca yüksek aşınma seviyesi, otomatik olarak yüksek kesilme direnci anlamına gelmez.
EN 388 kapsamında kullanılan A–F kesilme sınıfları, ISO 13997 test yöntemiyle ölçülen performans eşiklerine dayanır.
Bu testte kesilmeye karşı direnç Newton (N) cinsinden değerlendirilir.
Kesilme seviyesi | Asgari test kuvveti |
|---|---|
A | 2 N |
B | 5 N |
C | 10 N |
D | 15 N |
E | 22 N |
F | 30 N |
A, bu sınıflandırmadaki en düşük; F ise en yüksek laboratuvar kesilme direnci seviyesidir.
Ancak bu tabloyu doğru yorumlamak önemlidir.
Örneğin D sınıfı bir eldivenin en az 15 N test eşiğini karşılaması, gerçek çalışma sırasında 15 N'nin altındaki bütün kesici etkilere karşı yaralanmayı kesinlikle önleyeceği anlamına gelmez.
Testte kullanılan bıçak, temas biçimi ve ölçüm yöntemi standartlaştırılmıştır. Gerçek iş ortamında ise farklı kesici yüzeyler ve koşullar bulunabilir.
A ve B seviyeleri, ISO 13997 yöntemindeki daha düşük kesilme direnci sınıflarıdır.
Bu seviyelerde eldivenler farklı malzeme ve kaplama seçeneklerinde bulunabilir.
Ancak A veya B sınıfı bir eldivenin hangi işlerde yeterli olacağı yalnızca sınıfına bakılarak belirlenemez.
Örneğin hafif paketleme işlerinde keskin yüzey bulunmayabilir. Buna karşılık benzer bir işte kullanılan kesici bıçaklar önemli yaralanma riski oluşturabilir.
Bu nedenle aynı sektör içinde bile farklı koruma seviyelerine ihtiyaç duyulabilir.
C sınıfı en az 10 N, D sınıfı ise en az 15 N laboratuvar kesilme direnci eşiğine karşılık gelir.
Bu seviyelerdeki ürünler bazı metal işleme, montaj veya keskin kenarlı parça taşıma işlemlerinde değerlendirilebilir.
Ancak bütün metal işleme görevleri aynı tehlikeleri içermez.
Örneğin yüzeyi düzgün metal parçaların taşınmasıyla keskin sac kenarlarının elle tutulması farklı riskler oluşturabilir.
Bu nedenle C veya D sınıfının belirli bir sektörde otomatik olarak yeterli olduğu söylenmemelidir.
E sınıfı en az 22 N, F sınıfı ise en az 30 N test eşiğini karşılar.
Bunlar ISO 13997 kesilme sınıflandırmasındaki daha yüksek seviyelerdir.
Yüksek kesilme riski bulunan bazı işlemlerde bu sınıflardaki eldivenler değerlendirilebilir.
Ancak F sınıfı eldivenin bütün çalışma koşullarında en iyi seçenek olduğu düşünülmemelidir.
Örneğin yapılacak iş yüksek parmak hassasiyeti veya belirli kavrama özellikleri gerektiriyorsa eldivenin diğer tasarım özellikleri de önemlidir.
En yüksek kesilme seviyesi, tek başına en uygun eldiven anlamına gelmez.
EN 388 standardında kesilme direncinin değerlendirilmesi için iki farklı yöntem kullanılır.
Bunlar Coupe ve ISO 13997 TDM testleridir.
Her iki test de kesilme direncini değerlendirir. Ancak çalışma prensipleri ve sonuç gösterimleri farklıdır.
Coupe testinde dairesel bir bıçak, eldiven malzemesi üzerinde belirlenmiş koşullarda ileri geri hareket ettirilir.
Test sırasında malzemenin kesilmeye karşı direnci, standartlaştırılmış yöntemle değerlendirilir.
Sonuç 1 ile 5 arasında sınıflandırılır. Birinci seviyenin altında kalan sonuçlar 0 olarak gösterilebilir.
Coupe seviyesi | Asgari kesilme indeksi |
|---|---|
1 | 1,2 |
2 | 2,5 |
3 | 5,0 |
4 | 10,0 |
5 | 20,0 |
Bu değerler Newton cinsinden kuvvet değildir.
Coupe testindeki kesilme indeksi ile ISO 13997 yöntemindeki A–F seviyeleri farklı ölçüm yaklaşımlarına dayanır.
Bazı yüksek performanslı teknik lifler, Coupe testindeki dairesel bıçağın körelmesine neden olabilir.
Bıçağın keskinliğinin değişmesi testin güvenilirliğini etkileyebilir.
Bu nedenle standartta böyle durumlarda ISO 13997 testinin referans alınmasına yönelik gereklilikler bulunur.
Sonuç olarak bir eldivenin Coupe seviyesinin X olarak gösterilmesi, kesilmeye karşı korumasız olduğu anlamına gelmeyebilir.
Ürünün TDM test sonucu ayrıca incelenmelidir.
ISO 13997 yöntemi, keskin bir bıçağın belirli koşullar altında malzemeyi kesmek için gerektirdiği kuvveti değerlendirir.
Testte düz bıçak kullanılır. Farklı test kuvvetlerinde gerçekleştirilen ölçümlerle malzemenin kesilmeye karşı direnci hesaplanır.
Sonuç Newton cinsinden ifade edilir.
EN 388 standardında bu sonuç A, B, C, D, E veya F harfiyle gösterilir.
ISO'nun güncel ISO 13997:2024 standardı, bu kesilme direnci test yöntemini tanımlar.
Hayır.
Coupe testindeki 5 seviyesi ile TDM testindeki F sınıfı iki farklı test yönteminin sonuçlarıdır.
Coupe testi kesilme indeksi üzerinden sınıflandırma yaparken TDM testi belirli bir kesme kuvvetini esas alır.
Bu nedenle “Coupe 5 = TDM F” şeklinde doğrudan bir dönüşüm yapılamaz.
Farklı eldivenleri karşılaştırırken kullanılan test yönteminin bilinmesi gerekir.
Yırtılma direnci, eldiven malzemesinde oluşmuş bir yırtığın ilerlemesine karşı gösterilen direnci değerlendirir.
EN 388'de yırtılma performansı 1 ile 4 arasında sınıflandırılır.
Yırtılma seviyesi | Asgari kuvvet |
|---|---|
1 | 10 N |
2 | 25 N |
3 | 50 N |
4 | 75 N |
Yırtılma direncinin yüksek olması, belirli kullanım koşullarında dayanıklılık açısından avantaj sağlayabilir.
Ancak yüksek yırtılma direncinin her zaman daha güvenli olduğu varsayılmamalıdır.
Özellikle hareketli makine parçalarına takılma riskinin bulunduğu işlemlerde eldivenin yırtılmaya karşı dirençli olması farklı bir tehlike oluşturabilir.
Bu nedenle koruyucu eldivenin uygunluğu yalnızca mekanik test sonuçlarına değil, çalışma ortamındaki bütün risklere göre değerlendirilmelidir.
Delinme direnci, standartlaştırılmış bir uçla malzemenin delinmesine karşı gösterilen direnci değerlendirir.
EN 388 kapsamında bu özellik de 1 ile 4 arasında sınıflandırılır.
Delinme seviyesi | Asgari kuvvet |
|---|---|
1 | 20 N |
2 | 60 N |
3 | 100 N |
4 | 150 N |
Ancak bu testin sonucunu gerçek çalışma ortamındaki bütün sivri nesnelere karşı koruma olarak yorumlamak doğru değildir.
Özellikle ince iğne uçlarıyla standart delinme testindeki uç aynı özelliklere sahip değildir.
Kesilme direnci ile iğne batmasına karşı koruma aynı özellik değildir.
Örneğin eldivenin ISO 13997 testinde F seviyesine sahip olması, tıbbi iğne veya ince sivri metal nesnelerin batmasına karşı yeterli koruma sağlayacağını kanıtlamaz.
ISO 13997:2024 standardı da test yönteminin iğne, diken ve benzeri sivri nesnelerin penetrasyonuna ilişkin veri sağlamadığını açıkça belirtir.
Dolayısıyla iğne batması veya özel delinme riski bulunan işlemlerde, bu tehlikelere yönelik testlerle doğrulanmış koruyucu ürünlerin seçilmesi gerekir.
Koruyucu eldiven seçiminde sıklıkla gözden kaçan bir konu, ürünün hangi bölgelerinde koruma sağlandığıdır.
EN 388 kapsamındaki mekanik performans sınıflandırmasında genel olarak eldivenin avuç bölgesinden alınan numuneler kullanılır.
Ancak eldivenin farklı bölgeleri aynı malzeme ve kalınlıkta olmayabilir.
Örneğin bir ürünün avuç içi farklı bir malzemeyle güçlendirilmişken elin üst bölümü veya manşet kısmı farklı yapıda olabilir.
Bu nedenle avuç bölgesine ilişkin test performansının eldivenin bütün yüzeylerinde aynı olduğu varsayılmamalıdır.
Özellikle elin üst bölümü, parmaklar, bilek veya ön kol için özel koruma gereken işlemlerde ürünün koruma alanları üretici belgelerinden doğrulanmalıdır.
Kesilme direnci, koruyucu eldivenin üretiminde kullanılan liflerin özelliklerinden ve ürünün tasarımından etkilenir.
Ancak herhangi bir malzemenin varlığı tek başına EN 388 kesilme seviyesini göstermez.
HPPE, yüksek performanslı polietilen anlamına gelir.
Bu lifler, kesilmeye dayanıklı farklı eldiven tasarımlarında kullanılabilir.
HPPE esaslı ürünler belirli kesilme direnciyle birlikte esneklik ve hareket rahatlığı hedefleyebilir.
Ancak bütün HPPE eldivenlerin aynı koruma seviyesine sahip olduğu düşünülmemelidir.
Kullanılan liflerin özellikleri, örgü yapısı ve ürünün tamamı performansı etkiler.
Aramid lifler, bazı kesilmeye dayanıklı ve özel amaçlı koruyucu eldivenlerde kullanılabilir.
Bu lifler farklı mekanik ve termal özelliklere sahip malzeme yapılarında değerlendirilebilir.
Ancak aramid içeriyor olması, eldivenin otomatik olarak yüksek kesilme veya ısı koruması sağladığı anlamına gelmez.
İlgili performans sınıfı teknik testlerle doğrulanmalıdır.
Bazı kesilmeye dayanıklı eldivenler, farklı liflerin birleşiminden üretilir.
Cam elyafı, çelik lifler veya diğer teknik takviyeler belirli ürün tasarımlarında kesilme direncine katkıda bulunabilir.
Ancak metal lif içeren bir eldivenin bütün kimyasallara, sıcaklıklara veya elektriksel tehlikelere uygun olduğu düşünülmemelidir.
Koruma özellikleri ürün bazında değerlendirilmelidir.
İş eldivenlerinde 13G, 15G veya 18G gibi ifadelerle karşılaşılabilir.
Bu değerler eldivenin örgü yapısıyla ilgili Gauge ölçüsünü belirtir.
Ancak Gauge değeri doğrudan kesilme direnci sınıfı değildir.
Örneğin 18G bir eldivenin, yalnızca örgüsü farklı olduğu için 13G bir eldivenden daha yüksek kesilme korumasına sahip olduğu söylenemez.
Kesilme koruması kullanılan liflere, örgü yapısına ve test edilmiş performansa bağlıdır.
Kesilmeye dayanıklı eldivenlerde yalnızca iç astar değil, kaplama türü de kullanım özelliklerini etkiler.
Kaplamalar özellikle nesnelerin kavranması, aşınma özellikleri ve hareket rahatlığı açısından önemlidir.
Poliüretan (PU) kaplama, bazı ince ve esnek iş eldivenlerinde kullanılabilir.
Özellikle hassas parmak hareketlerinin önemli olduğu belirli montaj işlemlerinde PU kaplı tasarımlar değerlendirilebilir.
Ancak PU kaplamanın bulunması tek başına belirli bir kesilme seviyesi göstermez.
Nitril kaplama, belirli kuru veya yağlı yüzeylerde kavrama özelliklerini destekleyebilir.
Bu nedenle farklı metal işleme, üretim ve bakım işlemleri için nitril kaplı kesilmeye dayanıklı modeller bulunabilir.
Ancak nitril kaplı bir eldivenin bütün yağlara veya kimyasal maddelere karşı yeterli bariyer oluşturduğu varsayılmamalıdır.
Köpük nitril kaplama, uygun ürün tasarımlarında esneklik ve kavrama özellikleri sunabilir.
Ancak köpük nitril kaplama da kesilme sınıfını tek başına belirlemez.
Ürünün kesilme direnci, astar ve diğer tasarım özellikleriyle birlikte değerlendirilir.
Doğal lateks esaslı kaplamalar, bazı iş eldivenlerinde esneklik ve belirli yüzeylerde kavrama sağlamak amacıyla kullanılabilir.
Özellikle kırışık yüzey yapısına sahip modeller farklı malzeme taşıma işlemlerinde değerlendirilebilir.
Ancak doğal lateks proteinleri bazı kişilerde alerjik reaksiyonlara neden olabilir.
Kaplamanın malzemesi, kullanıcı hassasiyeti ve gerçek çalışma koşulları birlikte dikkate alınmalıdır.
Yüksek kesilme direnci ve güçlü kavrama farklı performans özellikleridir.
Örneğin bir eldivenin keskin kenarlı malzemelere karşı yüksek dirence sahip olması, yağlı bir metal parçayı güvenli şekilde kavrayabileceğini garanti etmez.
Bu nedenle kesilme seviyesi ile kavrama ihtiyacı birlikte değerlendirilmelidir.
Kesilmeye dayanıklı eldivenler birçok profesyonel çalışma alanında kullanılabilir.
Ancak sektörün adı tek başına gerekli koruma seviyesini belirlemez.
Aynı işletmede çalışan farklı kişilerin farklı eldivenlere ihtiyaç duyması mümkündür.
Metal levhalar, keskin sac kenarları ve çeşitli metal parçalar kesilme riski oluşturabilir.
Bu işlemlerde kesilme direncinin yanında aşınma, delinme ve kavrama özellikleri de önemlidir.
Örneğin ağır bir metal levhayı taşımakla küçük bir metal parçayı monte etmek aynı hareket ve koruma ihtiyaçlarını oluşturmayabilir.
Cam levhalar ve kırık cam parçaları keskin kenarları nedeniyle önemli yaralanma riskleri oluşturabilir.
Cam işleme için eldiven seçilirken kesilme direnci, kavrama, eldivenin koruduğu bölgeler ve parçaların ağırlığı değerlendirilmelidir.
Özellikle ıslak veya kaygan cam yüzeylerde kavrama performansı ayrıca önem kazanabilir.
Otomotiv sektöründe sac, metal bağlantı parçaları, plastik bileşenler ve farklı keskin yüzeylerle çalışılabilir.
Bazı işlemlerde yüksek kesilme direnci önemliyken diğerlerinde hassas parmak hareketleri ön plana çıkabilir.
Bu nedenle otomotiv sektörü için bütün çalışanlara aynı kesilme sınıfını önermek doğru değildir.
Depo çalışanları karton ambalajlar, metal bağlama şeritleri, kesici aletler ve farklı ürünlerle karşılaşabilir.
Örneğin sıradan koli taşıma işlemiyle metal çemberlerin kesilmesi veya çıkarılması farklı riskler oluşturabilir.
Bu nedenle eldiven seçiminde yalnızca çalışılan sektör değil, gerçekleştirilen görev esas alınmalıdır.
Geri dönüşüm işlemlerinde cam, metal, sivri parçalar ve farklı kirletici maddeler bulunabilir.
Bu ortamlarda kesilme riskinin yanında iğne batması, kimyasal temas veya biyolojik riskler de söz konusu olabilir.
Dolayısıyla yalnızca yüksek kesilme seviyesine sahip bir eldiven bütün tehlikelere karşı yeterli olmayabilir.
İnşaat, yapı malzemelerinin taşınması ve bakım işlemlerinde farklı mekanik riskler görülebilir.
Keskin metal parçalar, tel uçları, pürüzlü yüzeyler ve farklı ekipmanlar eldiven seçiminde önemlidir.
Ancak eldivenin doğru belirlenmesi için yapılan iş ve ekipmanların riskleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Çalışma alanı | Dikkat edilecek risk | Değerlendirilecek özellikler |
|---|---|---|
Metal işleme | Keskin sac ve metal kenarları | Kesilme, aşınma, kavrama |
Cam işleme | Keskin kenarlar, kaygan yüzeyler | Kesilme, kavrama, koruma alanı |
Otomotiv | Metal ve plastik parçalar | Kesilme, hassasiyet, aşınma |
Depo ve lojistik | Ambalaj ve metal bağlama şeritleri | Göreve uygun kesilme ve kavrama |
Geri dönüşüm | Cam, metal, sivri atıklar | Kesilme, delinme ve diğer riskler |
İnşaat | Tel, sac, keskin yapı malzemeleri | Mekanik koruma ve hareket rahatlığı |
Hassas montaj | Küçük, keskin parçalar | Kesilme seviyesi, ele uyum |
Bu tablo belirli bir sektör için kesin bir A–F sınıfı önermemektedir.
Çünkü koruma seviyesi, gerçek işyeri risk değerlendirmesiyle belirlenmelidir.
Hayır.
ISO 13997 testinde F, en yüksek kesilme direnci sınıfıdır. Ancak bütün işler için otomatik olarak en uygun ürün değildir.
Eldiven seçilirken koruma seviyesi kadar kullanım özellikleri de önemlidir.
Örneğin hassas montajda parmakların kontrollü hareket edebilmesi gerekebilir.
Buna karşılık keskin ve ağır parçaların taşınması sırasında farklı mekanik özellikler ön plana çıkabilir.
Gerekenden daha yüksek bir koruma sınıfı tek başına olumsuz değildir. Ancak ürünün diğer özellikleri yapılan işe uygun değilse çalışma sırasında zorluk oluşturabilir.
Bununla birlikte risk değerlendirmesinin gerektirdiği kesilme seviyesinden yalnızca konfor veya fiyat amacıyla ödün verilmemelidir.
Amaç en yüksek harfe sahip eldiveni seçmek değil, yapılan işin bütün risklerini karşılayan uygun eldiveni belirlemektir.
Döner makinelerde eldiven kullanımı özel dikkat gerektirir.
Özellikle matkap, torna, dönen mil veya benzeri hareketli parçalarda eldivenin makineye takılması ciddi yaralanmalara neden olabilir.
Bu durum, eldivenin yüksek kesilme veya yırtılma direncine sahip olmasıyla ortadan kalkmaz.
Hatta bazı koşullarda eldivenin hareketli parçaya takılıp yırtılmadan çekilmesi tehlikeyi artırabilir.
Bu nedenle döner makinelerde eldiven kullanımı, makinenin güvenlik talimatları ve işyerinin risk değerlendirmesi doğrultusunda belirlenmelidir.
Eldiven kullanmanın uygun olmadığı işlemlerde yalnızca kesilme riskini azaltmak amacıyla eldiven takılması doğru bir çözüm değildir.
Makine koruyucuları ve güvenli çalışma yöntemleri önceliklidir.
EN 388 ve EN ISO 21420 koruyucu eldivenlerle ilgili olmakla birlikte farklı gereklilikleri değerlendirir.
EN 388, mekanik risklere ilişkin performans testleriyle ilgilidir.
EN ISO 21420, koruyucu eldivenlerin tasarımı, genel yapısı, zararsızlığı, konforu, işaretlenmesi ve üretici bilgileri gibi genel gereklilikleri ele alır.
ISO 21420 standardı tek başına belirli bir kesilme koruması göstermez.
Bu nedenle bir ürünün EN ISO 21420 standardına uygun olması, otomatik olarak EN 388 kapsamında yüksek kesilme direncine sahip olduğu anlamına gelmez.
Hayır.
EN 388, mekanik risklere yönelik performans bilgilerini gösterir.
Kimyasal koruma için EN ISO 374, termal riskler için EN 407 gibi ilgili standartların ve ürün testlerinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Örneğin yüksek kesilme sınıfına sahip bir eldiven, sıcak metal parçaları tutmak veya tehlikeli çözücülerle çalışmak için uygun olmayabilir.
Birden fazla risk bulunan çalışma ortamlarında ilgili koruma özelliklerinin birlikte doğrulanması gerekir.
Koruyucu eldivenlerin teknik belgelerinde Avrupa EN 388 standardının yanında Amerikan ANSI/ISEA 105 sınıflandırmasıyla da karşılaşılabilir.
ANSI sisteminde A1–A9 şeklinde kesilme sınıfları kullanılır.
Ancak ANSI A1–A9 ile EN 388 kapsamındaki ISO 13997 A–F seviyeleri birebir aynı değildir.
Örneğin ANSI A5 ile EN 388 E sınıfının aynı koruma seviyesini ifade ettiği yalnızca harf ve rakam benzerliğine bakılarak söylenemez.
Farklı standartların test ve sınıflandırma gereklilikleri ayrı değerlendirilmelidir.
Ürün karşılaştırmalarında mümkün olduğunda aynı test sistemine ait sonuçların kullanılması daha doğru olacaktır.
Kesilmeye dayanıklı bir eldivenin teknik koruması kadar ele uygunluğu da önemlidir.
Çok dar bir eldiven parmak hareketlerini kısıtlayabilirken çok bol bir model nesnelerin kavranmasını zorlaştırabilir.
Bu durum özellikle küçük parçalarla çalışma veya ağır malzemelerin taşınması sırasında önem kazanabilir.
Koruyucu iş eldivenlerinde 7, 8, 9, 10 ve 11 gibi numaralı bedenler yaygın olarak bulunur.
Ancak aynı numara bütün üreticilerde aynı kalıba karşılık gelmeyebilir.
Bu nedenle el çevresi ölçüsü, üreticinin beden tablosu ve mümkünse gerçek kullanım denemesi birlikte değerlendirilmelidir.
Eldivenin parmak uçlarında aşırı boşluk bırakmaması, avuç içinde rahatsız edici gerilme oluşturmaması ve yapılan işe uygun hareket rahatlığı sunması önemlidir.
İşletmelerde kesilmeye dayanıklı eldiven satın alınırken yalnızca ürünün fiyatına veya kesilme seviyesine bakılması yeterli değildir.
Doğru ürün seçimi için teknik belgeler ve çalışma koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
Öncelikle çalışanların hangi keskin malzemelerle karşılaşacağı belirlenmelidir.
Kesici kenarın yapısı, malzemenin ağırlığı, temas şekli ve uygulanabilecek kuvvet önemlidir.
Eldivenin aşınma, kesilme, yırtılma ve delinme performansları ayrı ayrı incelenmelidir.
Özellikle ISO 13997 kesilme sınıfının gerekli olup olmadığı ve hangi seviyeyi karşıladığı değerlendirilmelidir.
Avuç, parmak, el üstü ve bilek bölümlerindeki koruma aynı olmayabilir.
Özel koruma gereken bölgeler için üreticinin açıklamaları kontrol edilmelidir.
Kuru, ıslak veya yağlı yüzeylerde çalışılması eldivenin kavrama ihtiyacını değiştirebilir.
Bu nedenle kaplama türü ve yüzey yapısı önemlidir.
Eldivenin ele uygun olması ve çalışma sırasında gerekli parmak hareketlerini desteklemesi gerekir.
Ancak hareket rahatlığı amacıyla gerekli koruma seviyesinden vazgeçilmemelidir.
Kimyasal temas, yüksek sıcaklık, elektriksel risk veya iğne batması gibi tehlikeler söz konusuysa bunlar ayrıca değerlendirilmelidir.
Yalnızca EN 388 performansına dayanmak yeterli olmayabilir.
Ürünün üreticisi, modeli, ilgili standartları, performans kodu ve kullanım sınırlamaları kontrol edilmelidir.
Türkiye'deki ilgili Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği kapsamında uygunluk değerlendirmesi ve işaretleme gereklilikleri de dikkate alınmalıdır.
CE işareti, tek başına bütün mekanik tehlikelere karşı yeterli koruma sağlandığını göstermez.
Mümkünse çalışanların el ölçüleri belirlenerek ürünün gerçek iş koşullarındaki uyumu değerlendirilebilir.
Ancak kullanım denemesi, teknik test sonuçları ve uygunluk belgelerinin yerine geçmez.
Farklı marka ve modellerdeki kesilmeye dayanıklı eldiven çeşitleri değerlendirilirken bu kriterler birlikte kullanılmalıdır.
Genel iş eldivenleri, kaplama malzemeleri ve farklı profesyonel kullanım alanları için iş ve endüstriyel eldiven çeşitleri de incelenebilir.
Kesilmeye dayanıklı iş eldivenlerinin kullanım ömrü ürünün malzemesine, maruz kaldığı mekanik etkilere ve kullanım sıklığına bağlıdır.
Bu nedenle bütün eldivenler için geçerli tek bir değiştirme süresi bulunmaz.
Özellikle aşağıdaki durumlar değerlendirilmelidir:
Örgü veya koruyucu liflerde kopma.
Eldivenin kesilmesi veya delinmesi.
Kaplamanın aşınması veya ayrılması.
Eldivenin şeklinin bozulması.
Kavrama özelliklerinin belirgin şekilde azalması.
Üreticinin belirttiği kullanım sınırlarına ulaşılması.
Eldivenin dışarıdan sağlam görünmesi, ilk test performansının kesin olarak korunduğu anlamına gelmez.
Bu nedenle koruyucu eldivenler kullanım öncesinde kontrol edilmeli ve gerektiğinde kullanım sırasında yeniden değerlendirilmelidir.
Tekrar kullanılabilir eldivenlerin yıkanması veya temizlenmesi konusunda üreticinin talimatları esas alınmalıdır.
EN 388, mekanik risklere karşı koruyucu eldivenlerin aşınma, kesilme, yırtılma, delinme ve belirli durumlarda darbe performansının değerlendirilmesini sağlayan standarttır.
Bu harfler ISO 13997 yöntemiyle ölçülen kesilme direnci sınıflarıdır. A en düşük, F en yüksek laboratuvar kesilme direnci seviyesidir.
D sınıfı, ISO 13997 testinde en az 15 N kesilme direnci eşiğini karşılar. Ancak gerçek çalışma ortamındaki yeterlilik, yapılan işin risk değerlendirmesine bağlıdır.
Hayır. F seviyesi yüksek laboratuvar kesilme direncini gösterir ancak bütün kesici tehlikelere karşı mutlak koruma sağlamaz.
Kod sırasıyla aşınma seviyesi 4, Coupe testinde X, yırtılma seviyesi 4, delinme seviyesi 3 ve ISO 13997 kesilme seviyesi D anlamına gelir.
X, ilgili testin yapılmadığını veya geçerli bir sınıflandırma sonucu bulunmadığını gösterebilir. Doğrudan sıfır koruma anlamına gelmez.
Hayır. Coupe ve TDM farklı test yöntemleridir. Sonuçlar arasında doğrudan birebir dönüşüm yapılmamalıdır.
Yüksek kesilme direnci, iğne batmasına karşı yeterli koruma sağlandığını göstermez. Bu risk için ilgili özel testlerle doğrulanmış ürünler gerekir.
HPPE esaslı eldivenler farklı koruma sınıflarında üretilebilir. Kesilme seviyesi ürünün EN 388 test sonuçlarından doğrulanmalıdır.
Gauge değeri örgü yapısıyla ilgilidir. Daha yüksek Gauge değerinin otomatik olarak daha yüksek kesilme direnci sağladığı söylenemez.
PU kaplama tek başına belirli kesilme seviyesi göstermez. Ürünün astarı ve test edilmiş performansı değerlendirilmelidir.
EN 388 mekanik riskleri değerlendirir. Sıcak yüzey veya başka termal riskler için ilgili termal koruma standartları ve ürün bilgileri incelenmelidir.
EN 388 kimyasal koruma standardı değildir. Kimyasal riskler için EN ISO 374 gibi ilgili standartlar ve kimyasala özel performans verileri değerlendirilmelidir.
Farklı üreticilerin farklı modellerinde yüksek kesilme sınıfları bulunabilir. En yüksek seviyeye sahip ürünün belirlenmesi için güncel üretici teknik bilgileri incelenmelidir.
Tekrar kullanım, ürünün tasarımına ve üretici talimatlarına bağlıdır. Kullanım sırasında zarar görmüş veya koruma performansını kaybetmiş eldivenler uygun şekilde değiştirilmelidir.
Kesilmeye dayanıklı eldivenler, keskin kenarlı malzemelerle yapılan çeşitli işlerde ellerin korunmasına yardımcı olan kişisel koruyucu donanımlardır.
Ancak bütün kesilmeye dayanıklı eldivenler aynı mekanik özelliklere sahip değildir.
EN 388 standardı; aşınma, kesilme, yırtılma, delinme ve belirli durumlarda darbe performansının ayrı ayrı değerlendirilmesini sağlar.
Özellikle ISO 13997 kapsamında kullanılan A–F sınıfları, kesilmeye karşı test edilmiş direncin karşılaştırılmasına yardımcı olur.
Ancak yüksek kesilme seviyesi, bütün tehlikelere karşı yeterli koruma bulunduğu anlamına gelmez.
Ürünün kullanılacağı iş, kesici malzemenin özellikleri, diğer mekanik riskler, kavrama ihtiyacı, beden ve eldivenin koruduğu bölgeler birlikte değerlendirilmelidir.
Ayrıca kimyasal, termal ve diğer özel tehlikeler için ilgili koruma standartlarının ayrı ayrı kontrol edilmesi gerekir.
En doğru kesilmeye dayanıklı eldiven, yalnızca en yüksek EN 388 sınıfına sahip olan değil; çalışma ortamındaki risklere uygunluğu doğrulanmış ve gerekli hareket, kavrama ve koruma özelliklerini birlikte sağlayan üründür.
